FX Harsono

FX Harsono

~ Indonesië

FX Harsono (1949, Indonesië), beeldende kunst


FX Harsono is sinds 40 jaar een sleutelfiguur van de moderne Indonesische kunstsector. Als Chinese Indonesiër vertaalt zijn werk de eigen ervaringen van repressie en het gevoel van ‘anders-zijn’. Zijn kritische installaties en performances onderzoeken o.a. de pro-democratische ontwikkelingen en de ervaringen van etnische minderheden.

 


Rapport Prins Claus Fonds Prijzencommissie 2014

april 2014


FX Harsono (Blitar, 1949) is beeldend kunstenaar. In zijn werk onderzoekt hij de nationale identiteit, vooral met betrekking tot etnische minderheden. Al veertig jaar is hij als sociaal bewogen burger een belangrijke figuur in de Indonesische kunstwereld en was in 1975 een van de oprichters van de Gerakan Seni Rupa Baru (Beweging Nieuwe Kunst). Zij verwierpen het idee dat kunst een zaak van de elite is en stelden sociale problemen aan de orde door middel van installaties en performances. Tijdens het regime van Soeharto uitte Harsono ondanks het gevaar dat dissidenten liepen openlijk kritiek via zijn werk, zoals in Voice Without Voice/Sign (1993-94), waarin het woord ‘democratie’ in universele gebarentaal wordt uitgebeeld.

 

Toen in 1998 de roep om verandering de val van Soeharto inluidde, maar tegelijk de volkswoede zich tegen etnische minderheden richtte, legde Harsono zich toe op het onderzoeken van identiteit. Als Indonesiër van Chinese afkomst was hij opgegroeid onder Soeharto’s bewind (1967-2000), waarin het verboden was om Chinese zeden en gewoonten in het openbaar te belijden. Het zoeken naar de eigen identiteit en de gevoelens die gedwongen culturele ontkenning opwekt worden poëtisch uitgebeeld in Writing in the Rain (2011), waarin Harsono telkens probeert zijn Chinese naam te schrijven, maar de letters steeds weer door de regen worden uitgewist. Zijn research voerde hem naar de massamoord op Chinese Indonesiërs tussen 1948 en ’49, massagraven, gekalligrafeerde grafschriften en verhalen van overlevenden. Dat alles bracht hij samen in aangrijpende kunstwerken.

 

In zijn werk onderzoekt Harsono hoe het is om ‘de ander’ te zijn, hoe pijnlijk het is om je ware zelf te moeten verloochenen en verstoten te worden uit de maatschappij. Met onverdroten ijver maakt hij vernieuwend werk, hij doceert, schrijft en draagt bij aan discussies over kunst en sociale problemen, en vormt zo een inspirerend voorbeeld voor de volgende generatie kunstenaars.

FX Harsono wordt gelauwerd omdat hij met indringende esthetische middelen de wonden van het Indonesische verleden onderzoekt en probeert te helen. Hij brengt het lijden van etnische minderheden onder de aandacht en veroordeelt discriminatie en het exclusivisme van de ‘nationale’ geschiedenis en identiteit. Hij wekt herinneringen en verborgen verhalen die centraal staan in de geschiedenis van Azië weer tot leven. Hij wordt geëerd vanwege zijn belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van geëngageerde kunst in Indonesië.